Yoksa anneannem ünlü bir aktris mi? (15.12.2012-Agos)

Kimi zaman iki tane anneannem varmış gibi gelirdi bana. Tamam, biri hep yanımda, gerçekten dokunabildiğim ve o bana dokunduğunda kendimi inanılmaz huzurlu hissettiğim kadın, diğeri ise televizyonu açınca sık sık gördüğüm. Hiç ‘kuzucuk’u olamadım onun. Daha kendimi anlamayacak kadar küçüktüm o sıralarda. Öldüğünü bile bilmiyordum, büyüyünceye kadar. Benim için o da bayağı bir anneanneydi. İşte onun gibi kısa boylu, tombiş... Al işte baş örtüsü bile onun gibi bağlanmış. Şizofrenik bir hayal mi benimkisi, yoksa anneannem ünlü bir aktris miydi?

Adile Naşit, Adile Özcan adıyla 16 Haziran 1930’da İstanbul’da doğdu. Annesi Kantocu Amelya Hanım, babası ise Abdülhamit’i bile güldüren adam “Komik-i Şehir” Naşit Bey idi. Naşit Bey aslında Leman Hanım’la evliydi ya, kaptırdı gönlünü Kemani Yorgo Efendi’nin kızı Amelya Hanım’a. Bir şekilde ikna etti Amelya Hanım’ı evliliğe. Önce Selim dünyaya geldi, çok geçmeden de Adile. Daha kendini bilmezken koşturuyordu fuayede. İlk kelimeleri babasının canlandırdığı karakterler Surpik ve Haçik, ben söyleyenlerin yalancısıyım.

Daha ne yapacağına karar vermediği bir yaşta, 1943 senesinde babasını kaybetti Adile Naşit. Hayatını değiştiren yegane ölüm bu olmasa da, ilkiydi. Madem babası olmayacaktı hayatta bundan sonra, kendisi pekala onun yerini alabilirdi. Önce tiyatrocu olmaya karar verdi ya, öyle her isteyeni kapıdan içeri almıyorlar. Babası ‘maskaram’ diye severdi ama evdeki maskaralık tiyatroya yetmiyor. Kasımpaşa’da bir konfeksiyon atölyesinde işe girdi. Girdi de, aklı gitmişti bir kere tiyatroya, öyle hemen vazgeçmek olmaz.

Bir gün tesadüfen gittiği İstanbul Şehir Tiyatrosu’ndan Adile Naşit sahne adıyla ayrıldı. Allem etmiş kallem etmiş, tiyatrocu olmayı başarmıştı, hem de on dört yaşında. İstanbul Şehir Tiyatorsu’nu, Muammer Karaca, Naşit ve Gazanfer Özcan Tiyatroları izledi.

Hayatını oyunuyordu, hep duygularını da katıyordu işe. Bu yüzden tiyatroculuğu hiç bırakmadı ama babası demişti bir kere, “vakıa sahnede halkla karşı karşıya durmaktan zevk alırım amma, film daha rahat ve halk üzerinde tesiri de daha iyi.” Babasının sözlerini kendine görev addetmiş olacak, ilk 1947’de Yara filmiyle 40 yıl sürecek bir yolculuğa adım attı. 1970’e kadar tek tük filmlerde yeralsa da, 1970 ile 1987 arasında yetmişten fazla filmde rol aldı. En çok Hababam Sınıfı’ndaki kahkahaları, Şabanoğlu Şaban’daki tavukumsu ağlaması ya da Neşeli Günler’deki turşu suyu tartışması kaldı akıllarda. 1976 yılında İşte Hayat ile Altın Portakal kazandı.

Filmleri ne kadar ağlatsa da, bazen hafif bir tebessümle, çoğu zaman da kendisini taklit eden sürekli kahkahalarla bitiyordu ama hayatı pek mutlu olmadı. 1950 yılında Karaca Tiyatrosu’ndan Ziya Keskiner’e aşık oldu Adile Naşit. Keskiner, bir akşam tiyatro çıkışı onu yemeğe davet etti. Ağa Camii’ne paralel sokaktaki Stadt Hamburg restoranında Keskiner’e göre Alman bonfilesi, Naşit’e göre bildiğin kaşarlı köfte eşliğinde evlenmeye karar verdiler. Mutluydular. İki yıl sonra güzel gözlü Ahmet dünyaya geldi. Ama kalbi delikti Ahmet’in. 1966 yılı, hem de kendi doğum gününde Ahmet’i aldı Adile Naşit’in kollarından. O gün karar verdi, bir daha doğum günü kutlamamaya.

Belki de bu yüzden olacak yarım kalan sevgisini çocuklara verneye çalıştı hep. Hep bir anne yada anneanne oldu. Bugün otuzlu yaşlarında olup da, onun kuzucuğu olmayan kişi pek azdır. Ama hayat ona hep adaletsiz davrandı. 1987 yılında bağırsak kanseri olduğu anlaşıldı. Bir süre kendisinden saklansa da, anlıyordu olan biteni. Çok sevemeden yanından ayrılanları yakalamak için acelesinden olsa gerek, o da gitti, daha çok fazla güldüreceği insan varken.

Batan Çıkan bir Ertem Eğilmez (1.3.2014-Agos)

Yüzden fazla kere izlemiş olabilirsiniz ama hâlâ bir şekilde karşısına geçip bilmem kaçıncı kez Hababam Sınıfı izlediğinizde, replikleri ezbere bile bile katılarak gülüyorsunuz, değil mi? Yunus Kaptan’ın bıkmadan usanmadan tekrar ettiği “Hızır idi, Yunus idi” repliğini her duyduğunuzda, omuzlardan başlayıp farazi horon duruşuna geçiyorsunuz, değil mi? En sevdiğiniz şarkılardan biri Kemal Sunal’ın ağzından Mavi Boncuk mu? En büyük korkularınızdan biri, Şener Şenvari bir gecede saçlarınızın beyazlaması mı? Geçen hafta doğum günü anısına Google, Hababam Sınıfı doodle’ı hazırladığında ilk işiniz Ertem Eğilmez filmleri indirmek oldu, haksız mıyım?

IMDb’de en yüksek oya sahip filmlerden biri olmasına rağmen, politik oyunlarla(!) listeye girmeyen filmlerin sahibi Ertem Eğilmez, 1929 yılında Konya’da doğmuş. Gençlik yıllarında, bugünkü gibi sinema okullarının eksikliğinden olsa gerek, yönetmen olmanın ne olduğunu da pek bilmiyormuş. Hele hele bunu meslek olarak yapmayı aklından bile geçirmiyormuş. Konya’daki orta öğrenimden sonra, İstanbul Üniversitesi’nde iktisat okumuş. Her başarılı iktisatçının da yapacağı gibi bir bakkal dükkânı açmış. İşler yolunda gitmeyince, 1950’lerin favori işi yayıncılık yapmaya başlamış. Refik Erduran ile beraber Çağlayan Yayınevi’ni kurmuş. Aynı zamanda Tef namlı mizah dergisini çıkarmaya başlamış. En büyük süksesini Kemal Tahir’e mi çevirttikleri, yoksa onun mu çeviriyormuş gibi yaparak yazdığı Mayk Hammerkitap serisiyle yapmış.

Her nasıl olduysa, bu işten bile alınların akıyla batarak çıktıktan sonra. Türkiye’nin ilk girişimcilerinden biri olmaya karar veren Eğilmez, Almanya’da mı gördüğü langırt masalarını, Türkiye’ye getirtmeye başlamış. Bu işte de (neyse ki) tutanamayan Eğilmez, son durağı olan yönetmenlik ve yapımcılık mesleğine 1961’de Efe, 1964’te Arzu Film’i kurarak başlamış. İyi de yapmış.

Hakkındaki binlerce efsane arasında, sette sert ve uzlaşmaz olduğuna ama dışarıda utancından çorap almaya bile gidemediğinden, Ayşen Gruda’yı sete ayak işleri yapması için 15 gün boyunca çağırdıktan sonra, ancak kamera önüne koyduğuna kadar ikilikler var. Belki de, bundan olsa gerek filmlerindeki ani dönüşler, ikircikler, zıtlıklar…

Anlatanların yalancısıyım, bir gün Münir Özkul’la birlikte zoraki bir söyleşiye katılmış Eğilmez. Zaten ortam ağır ve sıkıcı, bunaltıdan bir köşeye çekilmiş, ağır ağır da bir cigara sarmış, tüttürmeye başlamış. O sırada konuşma yapan devletin ağır toplarından vali, uyarmadan edememiş: “Biraz ayıp olmuyor mu beyefendi?” Eğilmez’in zaten canı burnunda, bir de bu laf gelince daha da sinirlenip bağırmış: “Vali bey, Vali bey. O kadar seviyorum ki bu mereti, götüme sokasım geliyor!”

Favorileri oyuncuları başta arasında Adile Naşit olmak üzere, Münir Özkul, Ayşen Gruda, Kemal Sunal, Halit Akçatepe, İlyas Salman ve Şener Şen var. Onlar mı Eğilmez’i büyüttü, Eğilmez mi onları belki de sorulmaz ama kesin olan hep beraber çocukluğumun güzel geçmesini sağladılar. Biraz geç de olsa, doğum günün kutlu olsun Ertem Eğilmez!

Tesadüfen Paul Auster (8.2.2014-Agos)

Kendimi sürekli takip ediliyormuş gibi hissediyorum. Önce yalnızca biraz dinlenmek için oturduğum kafede, sanki benim bulmam için kasten yere düşürülmüş, yok yok bildiğin özenle konulmuş gibi duran bir kartvizit var. Üzerinde sadece bir isim, Daniel Quinn ve telefon numarası. Kim bu Quinn? Ne zannediyor kendini? Öyle sıfatsız kartla herkesin onu tanıması gerektiğini mi? Kartı cebime koydum. Belki son zamanlardaki gariplikleri açıklamaya yardımcı olur diye. Sonra bu his. Her evden çıktığımda kapı aralığında, aralık olan yazı odası penceresinde, otobüsün otomatik kapısında bir anda var olan sonra yavaş yavaş kendini unutturan bir çift göz.

Daha dün sabah, uyandım, yataktan kalktım. Bir anda her tarafımı buzla ovuyorlarmış gibi soğuk çarptı. Cam açık kalmış, kapattım. Koridora çıktım. Yürüdüm ve daire kapısının açık olduğunu fark ettim. Salona girdiğimde karşımdaki koltukta oturan uzun yüzlü, güçlü çeneli adamı fark ettim. Saçlarını arkaya taramıştı. Delip geçmek istercesine gözlerini bana dikmişti. Tam ağzımı açacaktım ki, yeniden uyandım. Su içtim. Her şeyin bir tesadüf olduğunu öğrendim.

Rüyamda gördüğüm, Paul Auster’ın bütün kitaplarına koyduğu dik bakışlı portresiydi. Vücudunu ben uydurmuşum. Auster, 1947 yılında Newark’ta doğdu. Ama Manhattan ve Brooklyn daha çekici gelmiş olacak, nadiren geri döndü. Annesin adının Queenie olması ile en sevdiği kahramanının adının Quinn olması arasında Freudyen bir kompleks bulur muyuz, buna değer mi bilmem. Romanlarında en çok kullandığı şehir New York’la, Columbia Üniversitesi’ne adım atmasıyla tanıştı. Ay Sarayı’ndaki gibi eşya taşıma kutularını minimalist ev mobilyalarına dönüştürdüğü rivayet edilse bile, bu konu ile ilgili konuşmayı çok sevmedi.

1970 yılında Columbia’da okuduğu Fransız edebiyatının romantizmine kapılıp Paris’e taşındı. Her ne kadar zamanının çoğunu Fransızcadan İngilizceye çeviriye harcadığını iddia etse bile, Pigalle’den ve Montmartre’ın köhne mezar taşlarından çok uzak kalmadı. Hiçbir şey yapmamak için gittiği Fransa’da, amacına ulaştı. Daha da fazla bir şey yapmamak için, Paris’te tanıştığı Amerikalı bir çiftin güneydeki evlerine bekçilik yapmaya gitti. Orada ne kadar yaşadığını kendisi bile hatırlamadı. 1974 yılında ABD’ye döndü. 18 roman, 3 şiir kitabı, 5 senaryo, 10’dan fazla deneme ve otobiyografi yazdı. Hepsinin de aynı hikâye olduğu söylenir.

Kitaplarındaki karakterlerin adının annesinin adından türetilen Quinn ya da Paul Auster olması da tesadüfün daniskasıdır. Buna rağmen her zaman kendi hikâyesini anlatmaz Auster, daha çok yaşadığı anların hikâyesidir romanları. Bu anların tesadüflerle birbirine bağlanması, onu en çok çeken. Bu yüzdendir, yerde bulduğu sigara kutusunun, çöpten çok, kanıt gibi görünmesi ona.

Aksiyonsuz polisiyelerin, dibe vurmanın ve dipten aynı şeyi tekrar tekrar yaparak çıkmanın hikâyesini anlatır Auster. Yolculukları gerçektir, ancak dışa doğru olmaktan çok içe doğru yapılır. Karakterleri zorunda kalmadıkça diyalog haline geçmezler, onun yerine bakarlar; çevrelerine, ayrıntıya, içlerine…

Hâlâ New York’ta yaşıyor. Hâlâ bazen bir kırtasiyeye uğrayıp bir defter alıyor. Hâlâ odasına kapanıp yazı yazıyor. Arada sırada sokaklarda gezinip bir şeye uzun uzun bakarken görülüyor...

Her devrin insanı olarak Noel Baba (21.12.2013-Agos)

Kırmızı kadifeden kürkümsü takım kuru temizlemeden yeni geldi. Parlak hediye paketleri çantada... Şapkanın beyaz ponponu pofuduk. Sakal soigneusement negligé [dikkatlice dağınık]. Altın tokalı siyah kalın kemer hazır. Arabanın kızakları cilalandı. Rudolf’un kırmızı burnu yerinde. Bir gecede 1 milyar çocuğa hediye dağıtma maratonu başlıyor. Ho Ho Ho! Mutlu Noeller!

Aslında dünyanın belki de en yaşlı insanının hikâyesi bu; kimlik ve isim değiştirmelerle ülkeden ülkeye giden, moda dünyasını yakından takip eden, kimi zaman seçtiği canlı renklerletrendsetter olan, bazen kölecilikle suçlansa bile nasılsa hep aklanan, çocukların şüpheyle baktığı ama gördükleri zaman suratlarındaki sırıtışa hâkim olamadıkları, her daim yetmiş yaşında hep sevecen, çoğunlukla obur, beyaz saçlı, sakallı, kırmızı montlu Noel Baba’nın fantastik hikâyesi...

Rivayet odur ki, Noel Baba 15 Mart 270 yılında bugünkü adıyla Demre olarak bilinen Myra’da Nikolaos adıyla doğmuş. Ailesinin Karun kadar zengin olduğunu, babasının fabrikatörlere has korkunç kahkahalar attığını rivayet edenler var. Hediye dağıtma hevesi bu zenginliğin verdiği utançtanmış. Şimdilerde bu utanmadan eser yok mu ne? O zamanlarda başlamış insanlara gizlice, tanınmayacak kostümler içinde hediyeler dağıtmaya; ayakkabıların içinden çıkan altın sikkelerden tutun, tuzda saklanmış domuz butlarına kadar çeşitli hediyeler bırakmış kapıların saçaklarına, şöminelerin yanına. Bu hediyelerin karşılığını da mutfağa dalıp aşırdığı kurabiyeler, götürdüğü kadeh kadeh şaraplarla alıyormuş kendince.

Bu gizemli kişilikten etkilenen Kilise, önce derin soruşturmalar sonucu Nikolaos’u yakalar. Korku içinde ceza bekleyen Niko kendisine azizlik mertebesinin verilmesiyle rahatlar, çevresinde herkesin kendisini Saint Nikolaos diye çağırdığını duyunca da göğsü kabarır.

Artık Demre kendisine küçük gelmeye başlayan Saint Nikolaos, bulduğu ilk gemiyle demir alır Antalya’nın kavurucu sıcağında. Geldiği ilk liman Bari olacaktır. Sadece hayatı değil, ismi de değişerek San Nicola olur. Kimi çocuklara söylemesi zor gelmiş olacak ki, çoğu zaman Santa Claus diye de anılır. İtalya’da çok durmayan Santa yine gemiyle önce İspanya’ya oradan da Amsterdam limanına doğru yol alır.

Amsterdam limanında, kurabiyeye olan düşkünlüğü bilindiği için zencefil kurabiyeleriyle karşılanır. İlk iş pasaportunu değiştirir, ismini de Sinterklaas olarak kaydettirir. Bakar ki Amsterdam’daki refah oranı yüksek, fakir bulmak zor, olanlar da sosyal devlet korumasında... O da kendine sekiz ren geyiği bir de kızaklı araba bulup o baca senin bu baca benim gezerek çocuklara hediyeler dağıtmaya başlar.

Bu misyonunu günümüze kadar sürdüren Noel Baba’nın, son yüzyılda Coca Cola ve Walt Disney sponsorluğunda önce sahne adını Noel Baba koyarak, Kuzey Kutup dairesinde aldığı dev arazilerle endüstriyel hediye üretimine başladığı, franchise yöntemiyle her ülkede irili ufaklı şubeler açtığı rivayet edilir.

Ben dedikoducuların yalancısıyım; en son İstanbul’da çeşitli evlere pencereden halat merdivenlerle tırmanmaya çalışırken görülmüş. Eli kulağındadır, yakında size de gelebilir.

Καλά Χριστούγεννα! Şınorhavor Surp Dzınunt! Merry Christmas! Yaldo Brikho! Mutlu Noeller! Joyeux Noël!

Derbeder bir Aznavour (11.1.2013-Agos)

Karartılmış kocaman sahne üzerinde tek noktaya düşen parlak beyaz ışık. Tam ortasında da, siyah gömlek pantolona rağmen ışıl ışıl parlayan adam. Yaslanmış mı ne? Baksana elleri titriyor sanki heyecandan. Saçları bembeyaz olmuş, bedeni ise buruş buruş. Kaç yaşında şimdi? Seksen yedi. Yok yok seksen sekiz olacak. Görüntüye bakınca korkuyor insan. Ya bu konseri çıkaramazsa ne olacak? Ama o buruşukluğun içinden, gencecik, billur gibi bir tenor ses çıkıyor. İlk iki şarkıda biraz tutuk olsa da, sonra adeta gençliğini yeniden bulmuş da, Rue du Buci’de fink atan 20’lik delikanlı gibi havası yerinde. Seyirciye kimi zaman boş, çoğunlukla hüzünlü, ara sıra muzır ve bazen de çapkın bakışlar atarak, billur gibi sesiyle söylüyor bütün şarkılarını. Kim bilir, belki seyirci arasında görmek istediği, bir türlü bulamadığı insanları arıyor.

Hani nerde, ne zaman söyleyecek derken, finalden hemen önce derbeder La boheme’in notaları dökülüyor sahneden. Yok bulamayacak Aznavour, bir daha o günleri. Gençliğini geçirdiği sokakları hiç hiç tanıyamayacak. O beyaz mendil yerden kalkmayacak belki ama mikrofonu tutan kırışmış elleri gençleşmese bile siyah takımı hala jilet gibi, sesi ise harikulade.

Charles Aznavour, 22 Mayıs 1924’de Paris’te Rue Monsieur-le-Prince’de dünyaya geldi. Babası Mişa (Michael) Ahıska’dan, annesi Gnar ise Adapazarı’ndan kendilerini nedense ‘kaçarcasına’ Paris’e atmışlardı. Aslında Amerika’ya gideceklerdi. Vize bekliyorlardı ama olmadı Paris’te kaldılar. Babası ilk Paris’e geldiklerinde, lokantalarda şarkı söyleyerek geçinmeye çalışıyordu. Sonra Le Caucase ismiyle kendi restoranını açtı. Aznavour ilk şarkılarını daha dokuz yaşındayken, dünya nufüsünün yüzde doksan yedisinin daha doğmadığı zamanlarda bu restoranda söylemeye başladı. Hemen sonrasında okulu da bıraktı. Gezici tiyatrolarla takıldı bir sure, Paris’te şarkı söyleyebileceği her deliğe girdi.

Karnını doyuruyordu ama yetmezdi ki, bu ses daha iyilerine layık. Beklediği çıkışı biraz da şansının yardımıyla Edith Piaf’la yakaladı. Aznavour’daki yeteneği farkeden Piaf, 1947-48 senelerinde yaptığı Amerika ve Kanada turuna Aznavour’u da çağırdı. Çok beğenildi Aznavour, çok sevildi, çok da ağlattı ama sonunda ünlü olmayı da başardı. Ünlü olmanın çok zor olduğu bir dönemde…

Tenor, tonal gölgelenmiş baritona kaçan kendine has sesi sayesinde, herkesin en az bir kez şarkısını dinlediği bir sanatçı haline geldi. Binden fazla şarkı yazdı, yüzden fazla albüm için. Sürekli aşkı kovaladı, şarkılarında buldu mu sonunda bilinmez. Fransızca, İngilizce, Ermenice, İtalyanca, Rusça, Almanca ve Portekizce şarkılar yazdı. Çoğunlukla “o”nu aradı Paris’te, Londra’da, Venedik’te bulsa da zaman zaman, aradığını ellerinden kayıp gitmesine izin verdi. Böylesi daha iyiydi. Hep mutsuz numarası yapsa da, aslında çok mutluydu. Melankoli ve derbederlik iyi geliyordu damarlarına.

Artık şarkı yazmıyor eskisi kadar. Paris’den Cenevre’ye taşındı. Venedik’e de uğramıyor eskiden olduğu gibi. Ermenistan İsviçre Büyükelçiliği ve Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği görevlerini üstlendi. 2004’te Chirac’ı destekledi, 2012’de Sarkozy’yi. Birini kazandı, birini kaybetti ama yine de geri dönmedi Paris’e. Neyse ki, hala konser vermeye devam ediyor. Sen söylemeye devam et, biz yine içeriz “sağlığına,” “hayatına,” “şerefine”!

Vasatı Övenler I: Bedri Baykam (22.12.2012-Agos)

Birkaç yıl önce... Nişantaşı’nın en karanlık köşelerinden birine düşen bölge... Alt yol yeni açılmış. İstanbul Kongre Merkezi tadilattan yeni çıkmış, tiril tiril. Hazır takım elbiseli, şık giyimli kalabalığı karşılamaya. Hava boğucu. Sıcaktan değil, Kasım’ın sonunda hava kaç derece olacak? Parfüm kokusundan. O kadar keskin ve ağır ki koku, içerdeki Contemporary Istanbul sanat eserleriyle de karşılaşınca ne olduğunuzu şaşırıyorsunuz. Yok, eserlerin inanılmaz kötülüğünden değil. Ortalamaya yakınlar genel olarak, vasatın üstünde birkaç parça da var ama nasıl olsa vasata methiye şeklinde hazırlanmış pazar sergisi. Esere bakmaya çok gerek yok, isme baksan yeter, cüzdanında hâlâ kart yerine para taşıyorsan şişkinliğine de bakabilirsin. Ne de olsa rengimiz her zaman yeşil, tuvale renk katmaya ne gerek var değil mi Bedri? Ne de olsa imzan getirecek sana yeşili. Pardon? This has been done before! Yes, indeed de Bedri bu da daha önce söylendi be!

Bedri Baykam 1957 yılında Ankara’da doğdu. Annesi Yüksek Mimar Mühendis Mutahhar Baykam, babası da dönemin ‘muhalif’ partisi CHP milletvekili Dr. Suphi Baykam. Küçük Bedri sokakta çok oynamadı. Oynayacak çocuk nerden bulacak milletvekili lojmanlarında. Her yer kravatlı adam kaynıyor. Ne yapsın, o da onlara yaranmaya çalıştı. Aldı annesinin kara kalemlerini, boyalarını başladı iki yaşında resim yapmaya. Annesi kaçırır mı oğlunda gördüğü bu ışıltıyı. Anladı hemen harika çocuk olacağını Bedri’nin. Kolay değil Ankara’da göz önünde olan 17 çocuk arasında harika olmak. Böylece ilk sergilerini açtı harika çocuk Bedri daha altı yaşındayken, Ankara’da, Bern’de ve Cenevre’de.

Küçük Bedri hep çizerdi kara kalemle güzel kadın yüzleri çizerdi annesine bakarak. Babasını çizerdi. Sonra kovboylar çizerdi silahlarıyla atlarıyla. Harika mıydı resimleri? Bilinmez. Ama öyle demişti çevresindekiler ona. Harika çocuktu o. Sonra ergenliğe girdi Bedri. Deniz Gezmiş’i çizdi. Kahrolsun Emperyalizm’i çizdi. Polisi de çizdi, göstericiyi de...

Sonra büyüdü Bedri. Ah keşke hiç büyümeseydi Bedri! Önce Paris’e yerleşti Bedri. Sorbon’a gitti, işletme ve ekonomi okudu. Burada başladı nü resimler çizmeye. Sonra baktı Paris eski Paris değil, 1980’de Amerika’ya yerleşti. O arada ne çizdi ne çizmedi, ama bol bol tenis oynadı Bedri. Sonra kolejli sanatçı olmaya karar verdi. California College of Arts and Crafts’a girdi Bedri. Orada ilan etti kendini yeni-dışavurumculuğun öncüsü diye. Ne kadar öncü oldu ne kadar tekrar etti bilemedi Bedri. This has been done before Bedri.

1987 yılında, tam da zamanında, yurda döndü Bedri. Kimi zaman çizmeye devam etti ama çoğu zaman kesip yapıştırdı Bedri. Ara ara politikaya atılırmış yapıp geri çekildi Bedri. Aman korkutma bizleri Bedri!

Küçükken kirli ellerini pantolonuna sürdü Bedri. Tarihi yarattığını iddia edecek Bedri, kimi zaman da düzeni korkuttuğunu, bazen küçük küçük yaramazlıklar yaptığını. Aslında düzen oldu Bedri, düzenin dışına çıkamadı. Sadece vasatla oynadı Bedri. Vasata övgüyü sanatı haline getirdi Bedri. Sonra büyüdü Bedri, baktı ki sanat kasada duvarda durduğundan daha iyi duruyor. Parayı tuvalet kağıdı olarak kullanmaya karar verdi. Bir de slogan buldu kendine havalı: Play it safe, invest in Bedri. [Sağlamcı Olun, Bedri’ye yatırım yapın.] Keşke hiç büyümeseydi Bedri.

Yıldız olmayan biri olarak Şevket Altuğ (8.12.2012-Agos)

Kafamda iki titrek imge var. Birincisinde, Karadenizli kaptan (her kaptanın yapması gerektiği gibi) elinin ayası yere bakacak şekilde alnına dayayıp uzaklara bakıyor, açık denize doğru. Ona yaklaşan iki tayfanın selamı üzerine başlıyor anlatmaya sülalesinin hikayesini. O doğunca aile karışmış. Büyük amca, küçük yenge, ortanca hala, bütün hısım akraba sanki dünyanın meselesiymişçesine kavgaya tutuşmuş bir horon eşliğinde, bu uşağın adı ne olcak diye.

İkincisinde ise yaşlanmış bir adam, mezun olduğu lisenin arnavut kaldırım yolundan giriş kapısına doğru yürüyor. Titriyor bacakları yaşlılıktan olacak. Bir arkadaşının koluna girmiş zar zor ilerlemeye çalışıyor. İlk titreme ne kadar ustaca ise, ikincisi bir o kadar beceriksiz. Belli rol yapmıyor artık.

Şevket Altuğ, 1943 senesinde Balıkesir’de doğdu. Hani çocukluktan tiyatrocu olmak isteyen hayalperestler vardır. Altuğ onlardan mı bilinmez ama çok da düş dünyasında yaşamadığı daha lise yıllarından belliydi. 2010 senesinde ayakları titreyerek geçtiği arnavut kaldırımdan, 1950’lerde koşarak gidiyordu belki de. Böylece çok küçük yaşta çıktı sahneye, Galatasay Lisesi Tevfik Fikret Salonu’nda. Sonra da 1970’lere kadar pek inmek istemedi.  Önce Arena Tiyatrosu’nda yer aldı İstanbul’da, sonra yolu Ankara’ya düştü. Ankara Sanat Tiyatrosu’nun ilk spotunu o taktı. İlk kez orada oynama şansı buldu Godot’u Beklerken’i. Sonra İstanbul’a geri döndü. Dostlar Tiyatrosu’nun kuruluşunda yer aldı.

Tiyatroda oynarken hiç meşhur olmadı Şevket Altuğ. Belki de ben yanlış söylüyorumdur. Meşhur olmak istemedi. Onun için kişiler önemli değildi, oyun önemliydi. En bencilce yaptığı hareket ise oynadığı rolü kendi üzerine yapıştırmayı iyi becermesi, hatta kendini unutup rolünün halini almasıydı. Çok kişi için söylenmiştir ama Altuğ daha 20’li yaşlarından itibaren usta bir tiyatrocuydu.

Kendi pek söylemese de, uzaktan uzaktan izlese de, aslında hep bir yandan bir sinema filminde oynasam nasıl olur diye düşünüyordu. Boşuna değil, lisenin arka bahçesinde kurulan film setinde Efkan Efekan’la çaktırmadan boy ölçüşmesi. Kolay değil. Sinema uzun boylu yakışıklı aktörlerin alanı. Neyse ki boydan kurtardı da, adımını attı sinemaya.

Sinemaya da hep tiyatro gibi baktı, önemli olan kendisi değildi. Filmin iyi olmasıydı. Bu yüzden star olmaya çalışmadı. Biliyordu ki, o ışık geçici. Nihayetinde kalıcı olan kendisi oldu. Bu yüzden mi bilinmez, hep yan ya da ikincil rolleri oynadı. Daha doğrusu yarattı o rolleri. Tokatçı’da o olmasa hırsızlık bu kadar yaratıcı olur muydu, ya da Kapıcılar Kralı’nın Votkacı’sı,Şekerpare’nin uyanık Hurşit’i, Şabanoğlu Şaban’da “Yunus ıdu Hızır idu” zaman zaman filmin önüne geçebilir miydi?

Artık devir onun devriydi. 1970’lerin sonuna doğru Yeşilçam sinemasının en önemli aktörlerinden biriydi. Ama Yeşilçam’ın her yaptığının da arkasında durmadı. Erotik sinema kuşağının uzağında kalmayı tercih etti. Çok fazla oyunda da yer almadı. O evde oturup çocuklarının yolunu gözlemeyi tercih etti. Böylece bir süre uzak kaldı, ekrandan da sinemadan da.

Ama hayat her zaman kıyıda kalanı orda bırakmıyor. O hiç star olmak istemese de, Türkiye’de 1990’larda açılan özel televizyonlarda yayınlanın bir avuç dizinin star oyuncularından biri haline geldi. Önce saf, ölçülü, yeri gelince kıskanç ama çoğunlukla şefkatli bir aşkın oyuncusu oldu Perihan Abla’da. Sonra da Çengelköy’ün Süper Baba’sına dönüştü.

Artık evinden çok çıkmıyormuş. Merak etmeyin, başta söylediğim gibi yürümekte zorlanmaktan falan değil. Kendi böyle tercih ettiğinden. Çoğu zaman İstanbul’da bile değil. Yazlık evinde daha sakin bir yaşam sürüyor. Kim bilir? Herkesin yıldız olduğu bir devirde sönmek daha anlamlı belki de.